พนมเปญ, กัมพูชา, 30 กันยายน 2569 /PRNewswire/ — รายงานฉบับใหม่จากเครือข่าย Fair Finance Asia (FFA) และ Profundo ซึ่งเป็นพันธมิตรด้านการวิจัย ระบุว่า ประเทศสมาชิกสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) มักไม่ได้รับประโยชน์จากห่วงโซ่คุณค่าแร่ธาตุสำคัญเท่าที่ควร ทั้งที่ประเทศของตนเองเป็นแหล่งแร่ธาตุสำคัญ
Fair Finance Asia and Profundo (2026, July), Extraction to Equity: Pathways to Responsible Finance and Trade in Asia’s Critical Minerals Value Chains.
รายงานของ FFA ในหัวข้อ Extraction to Equity เป็นรายงานฉบับแรก ๆ ที่ศึกษาข้อตกลงการค้าแร่ธาตุสำคัญของภูมิภาคอาเซียน ควบคู่ไปกับแหล่งเงินทุนที่สนับสนุนข้อตกลงดังกล่าว พร้อมกับตั้งคำถามว่า ข้อตกลงต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับกัมพูชา อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ และไทย มีส่วนในการยกระดับมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล (ESG) หรือไม่
รายงานดังกล่าวอ้างอิงข้อมูลสาธารณะจนถึงเดือนธันวาคม 2568 โดยพบว่า ข้อกำหนดเกี่ยวกับผลประโยชน์ที่ตกแก่ท้องถิ่น มาตรฐานด้านความยั่งยืน และการแบ่งปันมูลค่าอย่างเป็นธรรม มักขาดหายไปจากข้อตกลงและบันทึกความเข้าใจ (MoU) ส่งผลให้ประเทศต้นทางส่งออกแร่ดิบ แต่กระบวนการแปรรูปที่สร้างมูลค่าเพิ่มกลับเกิดขึ้นในประเทศอื่น รายงานยังตั้งคำถามด้วยว่า ความต้องการแร่ธาตุสำคัญนั้น แท้จริงแล้วเกิดจากความต้องการของภาคกลาโหมมากน้อยเพียงใด เมื่อเทียบกับความต้องการจากภาคพลังงานหมุนเวียน และความต้องการของฝ่ายใดถูกจัดลำดับว่ามีความสำคัญมากกว่า
รายงานเรียกร้องให้ประเทศสมาชิกอาเซียนและหน่วยงานกำกับดูแลภาคการเงินส่งเสริมทางเลือกอื่น ๆ นอกเหนือจากแนวทางที่มุ่งเน้นการสกัดทรัพยากร รวมถึงรับรองหลักการของสหประชาชาติเพื่อชี้นำการจัดการแร่ธาตุสำคัญสำหรับการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานไปสู่ความเสมอภาคและความเป็นธรรม
Bernadette Victorio, Program Lead, Fair Finance Asia กล่าวว่า "FFA เป็นหนึ่งในองค์กรแรก ๆ ที่เข้ามาวิเคราะห์เรื่องนี้ ด้วยเหตุผลเดียวคือ ชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากกิจกรรมการสกัดทรัพยากรธรรมชาติ คือกลุ่มคนที่ท้ายที่สุดแล้วควรได้รับประโยชน์จากการรณรงค์ของ FFA แต่ชุมชนเหล่านี้ไม่สามารถเรียกร้องเงื่อนไขที่เป็นธรรมได้ หากยังไม่มีใครรวบรวมและวิเคราะห์ให้เห็นอย่างเป็นระบบ"
Juliette Laplane, Senior Researcher, Profundo กล่าวว่า "ข้อตกลงด้านแร่ธาตุสำคัญต้องไม่มุ่งเน้นแค่การเปิดทางเข้าสู่ตลาด แต่ต้องมีมาตรการคุ้มครองที่สามารถบังคับใช้ได้จริง ซึ่งรวมถึงการเพิ่มมูลค่าในท้องถิ่น การกำหนดราคาที่เป็นธรรม และการเปิดให้ภาคประชาสังคมมีส่วนร่วม"
Sophoan Phean, National Director, Oxfam in Cambodia กล่าวว่า "กัมพูชายังอยู่ในระยะเริ่มต้นของการพัฒนาแร่ธาตุสำคัญ เราต้องให้ความสำคัญกับสิทธิของชุมชน การคุ้มครองสิ่งแวดล้อม ตลอดจนความรับผิดชอบและความโปร่งใสด้านรายได้ ก่อนที่การสกัดทรัพยากรจะขยายวงกว้าง"
Victoria Fanggidae, Executive Director, The PRAKARSA กล่าวว่า "ธนาคารและนักลงทุนต้องกำหนดเงื่อนไขการให้เงินทุนให้ครอบคลุมถึงการตรวจสอบสิทธิมนุษยชนอย่างรอบด้าน การได้รับความยินยอมจากชุมชน การแบ่งปันผลประโยชน์อย่างโปร่งใส และการลดการปล่อยคาร์บอนที่น่าเชื่อถือ"
Yuki Tanabe, Program Director, Japan Center for a Sustainable Environment and Society กล่าวว่า "ธนาคารและบริษัทญี่ปุ่นขนาดใหญ่ที่เกี่ยวข้องกับการทำเหมือง การกลั่น การแปรรูป และการจัดหาแร่ธาตุสำคัญในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ต้องเสริมสร้างมาตรฐาน ESG ของตนให้แข็งแกร่งขึ้น"
Joel Chester Pagulayan, Climate Justice Portfolio Manager, Oxfam Pilipinas กล่าวว่า "อาเซียนและหน่วยงานกำกับดูแลในแต่ละประเทศต้องเปลี่ยนจากการให้ภาคธุรกิจปฏิบัติตามมาตรการต่าง ๆ โดยสมัครใจ มาเป็นการกำหนดมาตรการคุ้มครองที่มีผลบังคับใช้ เพื่อคุ้มครองสิทธิของชุมชน รับรองสิทธิในการให้ความยินยอมโดยเสรี ล่วงหน้า และได้รับข้อมูลอย่างครบถ้วน (FPIC) พร้อมส่งเสริมการพัฒนาที่เป็นธรรมและเท่าเทียม"
Ponpakin Phruttiwongwanit, Project Coordinator, Fair Finance Thailand กล่าวว่า "หากรัฐบาลอาเซียนและหน่วยงานกำกับดูแลภาคการเงินไม่อุดช่องว่างด้านนโยบาย ชาวบ้านในพื้นที่และระบบนิเวศที่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากการสกัดทรัพยากร จะต้องแบกรับภาระจากการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานที่ออกแบบมาโดยไม่ให้พวกเขามีส่วนร่วม"
อ่านรายงานได้ที่ bit.ly/4hraS6Q
ข้อมูลติดต่อสำหรับสื่อมวลชน
Kyle Cruz
Influencing and Campaigning Manager
Fair Finance Asia
เกี่ยวกับ Fair Finance Asia
FFA คือเครือข่ายระดับภูมิภาคขององค์กรภาคประชาสังคมในเอเชีย ซึ่งมีพันธกิจในการสร้างความมั่นใจว่า สถาบันการเงินต่าง ๆ ตัดสินใจให้เงินทุนโดยคำนึงถึงความเป็นอยู่ที่ดีของชุมชนทั้งในด้านสังคมและสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ที่สถาบันการเงินเหล่านั้นดำเนินงาน ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ fairfinanceasia.org
